Michał Wirtel – „Przejścia”

Wystawa czynna: 16.05-21.06.2025 (poniedziałek–czwartek: 12.00–18.00, piątek–niedziela: 12.00–20.00)

Oprowadzania autorskie w Noc Muzeów: 17.05.2025, godz. 19.00–21.00
Kuratorka: Mariola Balińska

Wystawa „Przejścia” prezentuje najnowszego prace malarskie, w których artysta łączy osobiste doświadczenia
z uniwersalnymi pytaniami o duchowość i obecność sacrum we współczesnym świecie. Michał Wirtel maluje w sposób minimalistyczny – ogranicza kontrasty, tworząc dzieła niemal jednorodne kolorystycznie. Fotografowane obrazy w czerni i bieli wydają się niemal idealnie szare, a światło odbija się od ich powierzchni równomiernie. Takie podejście nie jest wyłącznie formalnym eksperymentem – symbolika światła staje się tu nośnikiem treści duchowych i metafizycznych. W jego malarstwie światło traktowane jest jako przejaw transcendencji, duchowości i mistycznego połączenia z sacrum.

Tytuł wystawy sugeruje zmianę – rytuał przejścia między dwoma światami: tym znanym i oswojonym a tym nie-znanym, ukrytym za symboliczną zasłoną skrywającą tajemnicę. Przejście to nie tylko symboliczny akt przekrocze-nia, ale także zapowiedź transformacji. Może oznaczać zarówno przekroczenie granic percepcji i własnych ograni-czeń, jak i otwarcie na nowe możliwości oraz nieodkryte dotąd obszary emocjonalne i filozoficzne. Jeśli potraktować „przejście” dosłownie – jako proces twórczy – wystawa stanowi wyraźny moment zwrotny w praktyce artystycznej malarza. W nowym cyklu po raz pierwszy pojawiają się obrazy o ciemniejszej tonacji kolory-stycznej, wyraźnie odróżniające się od wcześniejszych kompozycji opartych na jasnych barwach. Choć artysta inspiruje się własnymi doświadczeniami, punktem wyjścia do każdego obrazu jest konkretny przedmiot lub związane z nim wspomnienie. Prace takie jak Imbir, Krzyż, Tulipany czy Rwanda nie tylko otwierają nowy rozdział w jego twórczości, lecz także poszerzają zakres filozoficznych i duchowych interpretacji.

W przestrzeni galerii artysta zrealizował również mural przedstawiający dwa krokodyle albinosy – kadr zaczerpnięty z filmu Wernera Herzoga Cave of Forgotten Dreams. To osobista refleksja nad współczesną kondycją świata – pełnego politycznych napięć oraz globalnych kryzysów ekonomicznych i ekologicznych. Wszystkie te zjawiska podważają poczucie bezpieczeństwa i ciągłości. W filmie Herzoga położona nieopodal elektrowni atomowej jaskinia Chauveta staje się symbolicznym miejscem – ciepłe wody z reaktorów stworzyły środowisko, w którym rozwijają się krokodyle albinosy.
W interpretacji artysty krokodyle patrzące na naskalne malowidła z okresu paleolitu to nienaturalni świadkowie, którzy stają się symbolem zakłócenia naturalnych procesów i drastycznej ingerencji czło-wieka w naturę. „Nic nie jest prawdziwe i nic nie jest pewne” ta refleksja jest odbiciem nieprzewidywalności zmian i niepokoju dotyczącego kruchości ludzkiej egzystencji.

Wystawa „Przejścia” ukazuje, jak w świecie pełnym napięć i kryzysów można odnaleźć własny azyl. Sztuka staje się nie tylko formą otuchy i kontemplacji, ale również przestrzenią dla refleksji nad współczesnością. Różnorodność postaw twórczych wobec świata ukazuje możliwe kierunki interpretacji i działania. Wybór artysty jest czytelny – to poszukiwanie ukojenia w malarstwie, w procesie twórczym skoncentrowanym na duchowości, harmonii i współod-czuwaniu ludzkich emocji.

/Mariola Balińska/